ოთხშაბათი, აპრილი 17, 2024
- Advertisement -spot_img
მთავარიUncategorizedთირ­კმლე­ბის ფუნ­ქცი­ე­ბი - ყვე­ლა ის ფუნ­ქცი­ა, რო­მელ­საც ნორ­მა­ში ორი თირ­კმე­ლი ას­რუ­ლებს, შე­იძ­ლე­ბა...

თირ­კმლე­ბის ფუნ­ქცი­ე­ბი – ყვე­ლა ის ფუნ­ქცი­ა, რო­მელ­საც ნორ­მა­ში ორი თირ­კმე­ლი ას­რუ­ლებს, შე­იძ­ლე­ბა ერ­თმა ჯან­მრთელ­მაც შე­ას­რუ­ლოს

თირ­კმლე­ბის ფუნ­ქცი­ე­ბი
ყვე­ლა ის ფუნ­ქცი­ა, რო­მელ­საც ნორ­მა­ში ორი თირ­კმე­ლი ას­რუ­ლებს, შე­იძ­ლე­ბა ერ­თმა ჯან­მრთელ­მაც შე­ას­რუ­ლოს. ზო­გი ადა­მი­ა­ნი ცა­ლი თირ­კმლით იბა­დე­ბა, ზო­გი კი დო­ნო­რი ხდე­ბა – ერთ თირ­კმელს გას­ცემს სხვის­თვის გა­და­სა­ნერ­გად. სხვა შემ­თხვე­ვა­ში შე­იძ­ლე­ბა ერ­თი თირ­კმე­ლი ტრავ­მამ ან და­ა­ვა­დე­ბამ ძა­ლი­ან მძი­მედ და­­აზი­ა­ნოს და მი­სი ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბა შეწყ­დეს.
თირ­კმლე­ბის ძი­რი­თა­დი ფუნ­ქცია ორ­გა­ნიზ­მში წყლი­სა და მი­ნე­რა­ლე­ბის (მათ შო­რის ელექ­ტრო­ლი­ტე­ბის) ბა­ლან­სის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ა. გარ­და ამი­სა, თირ­კმლებ­ში იფი­ლ­ტრე­ბა და თირ­კმლე­ბის გზით გა­მო­ი­ყო­ფა საკ­ვე­ბის, წამ­ლე­ბი­სა და მავ­ნე ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბის (ტოქ­სი­ნე­ბის) გა­და­მუ­შა­ვე­ბის შე­დე­გად წარ­მოქ­მნი­ლი ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბი, აგ­რეთ­ვე, გა­მო­მუ­შავ­დე­ბა ზო­გი ჰორ­მო­ნი. თირ­კმლე­ბი არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვის რე­გუ­ლა­ცი­ა­შიც მო­ნა­წი­ლე­ობს.
წყლი­სა და ელექ­ტრო­ლი­ტე­ბის ბა­ლან­სი: ადა­­­მი­­­ა­ნის­თვის წყლის რე­გუ­ლა­რუ­ლად მი­ღე­ბა სა­­სი­­ცოცხ­ლოდ აუ­ცი­ლე­ბე­ლი­ა. კი­დევ უფ­რო მე­­ტი წყა­ლი საკ­ვე­ბის გა­და­მუ­შა­ვე­ბი­სას (მე­ტა­ბო­­ლიზ­მი) გა­მო­ი­ყო­ფა. თუ მი­ღე­ბუ­ლი და გა­მო­ყო­­ფი­­ლი წყლის რა­ო­დე­ნო­ბა თა­ნა­ბა­რი არ არის, ის სწრა­ფად გროვ­დე­ბა სხე­ულ­ში, ადა­მი­ა­ნი ავად­­დე­ბა და შე­საძ­ლოა და­ი­ღუ­პოს კი­დეც. ჭარ­ბი რა­ო­დე­ნო­ბით წყა­ლი გა­ნა­ზა­ვებს ორ­გა­ნიზ­მში ელექ­­ტრო­ლი­ტებს, წყლის რა­ო­დე­ნო­ბის შემ­ცი­რე­ბი­სას კი, პი­რი­ქით, მა­თი კონ­ცენ­ტრა­ცია იზ­რდე­ბა. ამა­ვე დროს, ელექ­ტრო­ლი­ტე­ბის კონ­ცენ­ტრა­ცი­ის მუ­დ­­­მი­ვო­ბა ძა­ლი­ან დი­დი სი­ზუს­ტით უნ­და იყოს შე­­ნარ­­ჩუ­ნე­ბუ­ლი, რა­საც თირ­კმლე­ბი უზ­რუნ­ველ­­ყოფს.
სის­ხლი გლო­მე­რუ­ლა­ში მა­ღა­ლი წნე­ვით შე­დის. მი­სი თხე­ვა­დი ნა­წი­ლის დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბა გო­რ­­გლის მცი­რე ზო­მის ფო­რებ­ში იფილ­ტრე­ბა, უჯ­რე­დე­ბი და დი­დი მო­ლე­კუ­ლე­ბი, მა­გა­ლი­თად ცი­ლე­ბი, სის­ხლძარ­ღვში რჩე­ბა. გამ­ჭვირ­ვა­ლე, გა­ფილ­ტრუ­ლი სითხე ბო­უ­მე­ნის სივ­რცე­ში გა­და­დის და იქი­დან მი­ლა­კე­ბით გა­ე­დი­ნე­ბა. ზრდას­რულ, ჯან­მრთელ ადა­მი­ა­ნებ­ში თირ­კმლე­ბის მი­­ლა­­კებ­ში დღე­ში 180 ლიტ­რი გა­ფილ­ტრუ­ლი სი­თხე გა­ივ­ლის. იგი თით­ქმის მთლი­ა­ნად (ე­ლექ­ტრ­ო­­ლი­ტე­ბის ჩათ­ვლით) უკან შე­ი­წო­ვე­ბა თირ­კ­მე­ლ­ში­ვე. მი­სი და­ახ­ლო­ე­ბით 1,5%-2% შარ­დის სა­­ხით გა­მო­ი­ყო­ფა. უკუ­შე­წო­ვის გან­სა­ხორ­ცი­ე­ლებ­ლად ნეფ­რო­ნის სხვა­დას­ხვა ნა­წი­ლი აქ­ტი­უ­რად გა­მოჰ­ყოფს ან შე­ი­წოვს სხვა­დას­ხვა ელექ­ტრო­ლი­ტს, რომ­ელ­საც თან წყა­ლიც „მიჰ­ყვე­ბა“. ნეფ­რო­ნის ზო­გი ნა­წი­ლი, სა­ჭი­რო­ე­ბი­სა­მებრ, ცვლის წყლის გა­ტა­რე­ბის პრო­ცესს, რი­თიც უკუ­შე­წო­ვი­ლი სითხ­ის რა­ო­დე­ნო­ბა რე­გუ­ლირ­დე­ბა. ეს საკ­მა­ოდ რთუ­ლი და მრა­ვალ­სა­ფე­ხუ­რი­ა­ნი პრო­ცე­სი­ა.
მი­ლა­კის პირ­ველ ნა­წილ­ში (პროქ­სი­მა­ლუ­რი კლაკ­ნი­ლი მი­ლა­კი) ნატ­რი­უ­მის, წყლის, გლუ­კო­ზი­სა და სხვა გა­ფილ­ტრუ­ლი ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბის უდი­დე­სი ნა­წი­ლი უკან შე­ი­წო­ვე­ბა და სისხლს უბ­რუნ­დე­ბა. მი­ლა­კის შემ­დეგ ნა­წილ­ში (ჰენ­ლეს მარ­ყუ­ჟი) ნატ­რი­უ­მი, კა­ლი­უ­მი და ქლო­რი გა­რეთ გა­ე­დი­ნე­ბა და, შე­სა­ბა­მი­სად, დარ­ჩე­ნი­ლი სითხე უფ­რო მე­ტად არის გან­ზა­ვე­ბუ­ლი. ის გა­ივ­ლის მი­ლა­კის მომ­დევ­ნო ნა­წილს (დის­ტა­ლურ კლაკ­ნილ მი­ლაკს), სა­დაც დარ­ჩე­ნი­ლი ნატ­რი­უ­მის უდი­დე­სი ნა­წი­ლი მი­ლა­კი­დან გა­რეთ გა­ე­დი­ნე­ბა კა­ლი­უ­მი­სა და მჟა­ვას სა­ნაც­ვლოდ, რომ­ლე­ბიც მი­ლაკ­ში შე­დის.
რამ­დე­ნი­მე ნეფ­რო­ნის მი­ლა­კე­ბი­დან სითხე შემ­კრებ სა­დი­ნარ­ში გროვ­დე­ბა. სა­დი­ნა­რებ­ში ის შე­იძ­ლე­ბა გან­ზა­ვე­ბუ­ლი დარ­ჩეს ან წყა­ლი უკან, სის­ხლში გა­და­ვი­დეს, რის შე­დე­გა­დაც უფ­რო კონ­ცენ­ტრი­რე­ბუ­ლი შარ­დი წარ­მო­იქ­მნე­ბა. წყლის უკუ­შე­წო­ვა რამ­დე­ნი­მე ჰორ­მო­ნით რე­გუ­ლირ­დე­ბა, მათ შო­რის ან­ტი­დი­უ­რე­ზუ­ლი ჰორ­მო­ნით (რო­მელ­საც ჰი­პო­ფი­ზი წარ­მოქ­მნის). ეს ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბი ეხ­მა­რე­ბა თირ­კმელს ფუნ­ქცი­ო­ნი­რე­ბა­ში, შარ­დის შე­მად­გენ­ლო­ბის კონ­ტროლ­ში, წყლის და ელექ­ტრო­ლი­ტე­ბის ბა­ლან­სის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ში.
ფილ­ტრა­ცია და გა­მო­ყო­ფა: ორ­გა­ნიზ­მში სა­კ­ვე­ბის გა­და­მუ­შა­ვე­ბის პრო­ცეს­ში ნარ­ჩე­ნი ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბი წარ­მო­იქ­მნე­ბა, რომ­ლე­ბიც სხე­უ­ლი­დან უნ­და გა­მო­ი­ყოს. მათ შო­რის ერ­თ-ერ­თი ძი­რი­თა­დია შარ­დო­ვა­ნა, რო­მე­ლიც ცი­ლე­ბის გა­და­მუ­შა­ვე­ბის შე­დე­გად გროვ­დე­ბა. ის თა­ვი­სუფ­ლად გა­და­დის გლო­მე­რუ­ლა­დან მი­ლა­კო­ვან სითხ­ე­ში და რად­გა­ნაც, რო­გორც წე­სი, უკან არ შე­ი­წო­ვე­ბა, შარ­დით გა­მო­ი­ყო­ფა.
სხვა არა­სა­სურ­ვე­ლი ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბი, რო­გო­რი­ცაა მე­ტა­ბო­ლიზ­მის შე­დე­გად წარ­მოქ­მნი­ლი მჟა­ვე­ბი, ბევ­რი ტოქ­სი­ნი და წა­მა­ლი, შარ­დში გა­მო­იყო­ფა თირ­კმლე­ბის მი­ლა­კე­ბის უჯ­რე­დე­ბის მი­ერ (ი­სი­ნი შარ­დის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბელ სუნს გა­ნა­პი­რო­ბე­ბენ).
არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვის რე­გუ­ლი­რე­ბა: თირ­კ­მ­ლე­­ბის კი­დევ ერ­თი ფუნ­ქცია არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვის რე­­გუ­ლა­ცი­ა­ა, რაც ზედ­მე­ტი ნატ­რი­უ­მის ორ­გა­ნიზ­მი­დან გა­მო­ყო­ფის გზით ხორ­ცი­ელ­დე­ბა. თუ ნატ­რი­უ­მი მცი­რე რა­ო­დე­ნო­ბით გა­მო­ი­ყო, წნე­ვა, რო­გორც წე­სი, მა­ტუ­ლობს. რე­გუ­ლა­ცი­ის კი­დევ ერ­თი გზაა სპე­ცი­ფი­კუ­რი ფერ­მენ­ტის, რე­ნი­ნის, გა­მო­ყო­ფა. რო­ცა წნე­ვა ნორ­მა­ზე დაბ­ლა ეცე­მა, თირ­კმლე­ბი სის­ხლში გად­მო­ის­ვრი­ან ამ ნივ­თი­ე­რე­ბას, რის შე­დე­გად აქ­ტი­ურ­დე­ბა რე­ნინ­-ან­გი­ო­ტენ­ზინ­-ალ­დოს­ტე­რო­ნის სის­ტე­მა, რო­მე­ლიც წნე­ვის მო­მა­ტე­ბას გა­ნა­პი­რო­ბებს. თირ­კმლე­ბის უკ­მა­რი­სო­ბის მქო­ნე ადა­მი­ა­ნებ­ში არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვის რე­გუ­ლი­რე­ბის უნა­რი დაქ­ვე­ი­თე­ბუ­ლია და წნე­ვა ხში­რად მა­ღა­ლი­ა.
ჰორ­მო­ნე­ბის გა­მო­მუ­შა­ვე­ბა: ჰორ­მო­ნე­ბის გა­მო­ყო­ფის გზით თირ­კმლე­ბი სხვა მნიშ­ვნე­ლო­ვან ფუნ­ქცი­ებ­­საც ას­რუ­ლებს, მა­გა­ლი­თად, არე­გუ­ლი­რებს სის­ხლის წი­თე­ლი უჯ­რე­დე­ბის წარ­მოქ­მნას, ძვლე­ბის ზრდა­სა და გან­ვი­თა­რე­ბას.
თირ­კმ­ლებ­ში გა­მომ­უ­შავ­დე­ბა ჰორ­მო­ნი ერით­­რო­პო­ე­ტი­ნი, რო­მე­ლიც ძვლის ტვინ­ში სის­ხლის წი­თე­ლი უჯ­რე­დე­ბის წარ­მოქ­მნას უწყ­ობს ხელს, რომ­ლე­ბიც შემ­დეგ ძვლის ტვი­ნი­დან სის­ხლში გად­მო­დის.
ჯან­მრთე­ლი ძვლე­ბის ზრდა და გან­ვი­თა­რე­ბა რთუ­ლი პრო­ცე­სი­ა, რო­მე­ლიც ორ­გა­ნო­თა რამ­დე­ნი­მე სის­ტე­მა­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი, მათ შო­რის თირ­კმლებ­ზე. მა­თი მეშ­ვე­ო­ბით რე­გუ­ლირ­დე­ბა კალ­ცი­უ­მი­სა და ფოს­ფო­რის შემ­ცვე­ლო­ბა, ანუ იმ მი­ნე­რა­ლე­ბი­სა, რომ­ლე­ბიც აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ძვლე­ბის სი­ჯან­სა­ღის­თვის. თირ­კმლე­ბი ამას კან­ში წა­რ­მოქ­მნი­ლი და საკ­ვე­ბით მი­ღე­ბუ­ლი D ვი­ტა­მი­ნის აქ­ტი­ურ ფორ­მა­ში (კალ­ციტ­რი­ო­ლი) გა­დაყ­ვა­ნით უზ­რუნ­ველ­ყო­ფენ. კალ­ციტ­რი­ო­ლი მოქ­მე­დებს რო­გორც ჰორ­მო­ნი და ას­ტი­მუ­ლი­რებს კალ­ცი­უ­მი­სა და ფოს­ფო­რის შე­წო­ვას წვრილ ნაწ­ლავ­ში.

თირ­კმლე­ბი­სა და სა­შარ­დე გზე­ბის ბი­ო­ლო­გია

წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil    #drpkhakadze  #sheniganatleba

მასალის გამოყენების პირობები
მსგავსი სიახლეები
რა ხდება ჩვენს გონებაში მაშინ, როცა ყველაფერს ვაკეთებთ გადადებული საქმის გარდა

რა ხდება ჩვენს გონებაში მაშინ, როცა ყველაფერს ვაკეთებთ გადადებული საქმის გარდა

17 აპრილი 2024
როგორ გამოვიცნოთ ინფექცია, რომელიც მეორეულმა ტანსაცმელმა გამოიწვია?

როგორ გამოვიცნოთ ინფექცია, რომელიც მეორეულმა ტანსაცმელმა გამოიწვია?

17 აპრილი 2024
„ამ ბიჭს აქ რა უნდა?“ – „მთავარი არხის“ ჟურნალისტს ნინიკო გიგაურს ხელი პირდაპირ ეთერში, მოულოდნელად სთხოვეს

„ამ ბიჭს აქ რა უნდა?“ – „მთავარი არხის“ ჟურნალისტს ნინიკო გიგაურს ხელი პირდაპირ ეთერში, მოულოდნელად სთხოვეს

17 აპრილი 2024
სისტემატური ვარჯიში სტრესს ამცირებს, ძილს აუმჯობესებს და დეპრესიისა თუ შფოთვითი აშლილობის სიმპტომებსაც

სისტემატური ვარჯიში სტრესს ამცირებს, ძილს აუმჯობესებს და დეპრესიისა თუ შფოთვითი აშლილობის სიმპტომებსაც

აპრილი 17, 2024
მადლიერი პაციენტი – „მადლობას მოგახსენებთ…“,  „მადლობა ექიმებს პროფესიონალიზმისთვის “

მადლიერი პაციენტი – „მადლობას მოგახსენებთ…“, „მადლობა ექიმებს პროფესიონალიზმისთვის “

აპრილი 17, 2024
„მადლობა ექიმებს პროფესიონალიზმისთვის…“  – მადლიერი პაციენტი

„მადლობა ექიმებს პროფესიონალიზმისთვის…“ – მადლიერი პაციენტი

აპრილი 17, 2024
ფერადი და ინტერაქტიული გუგლის ახალი ოფისი თელ-ავივში

ფერადი და ინტერაქტიული გუგლის ახალი ოფისი თელ-ავივში

აპრილი 17, 2024
“ჰობიტონი”, საბავშვო ბაღი ლისის ტბასთან – თქვენი შვილების თავგადასავლებით სავსე სამყარო ეკომეგობრულ გარემოში

“ჰობიტონი”, საბავშვო ბაღი ლისის ტბასთან – თქვენი შვილების თავგადასავლებით სავსე სამყარო ეკომეგობრულ გარემოში

აპრილი 16, 2024
რატომ არის გამწვანება ასეთი პრიორიტეტული არქიტექტურის ინდუსტრიაში

რატომ არის გამწვანება ასეთი პრიორიტეტული არქიტექტურის ინდუსტრიაში

აპრილი 16, 2024
მარნეულელი არმენ ჰოვანესიანის თოჯინებით შექმნილი ზღაპრული ცხოვრება…

მარნეულელი არმენ ჰოვანესიანის თოჯინებით შექმნილი ზღაპრული ცხოვრება…

აპრილი 16, 2024
აბედათის ციხესიმაგრე სამეგრელოში – ერთ-ერთი უძველესი ციხე

აბედათის ციხესიმაგრე სამეგრელოში – ერთ-ერთი უძველესი ციხე

აპრილი 16, 2024
საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

აპრილი 15, 2024
რატომ ერჩივნა გაბრიელ გარსია მარკესს რომ მისი ნაწერები მხოლოდ გარდაცვალების შემდეგ აღმოეჩინათ

რატომ ერჩივნა გაბრიელ გარსია მარკესს რომ მისი ნაწერები მხოლოდ გარდაცვალების შემდეგ აღმოეჩინათ

17 აპრილი 2024
„საქართველოს გზა ევროპაშია. ევროპული გზა გვაერთიანებს!“ – ხვიჩა კვარაცხელია

„საქართველოს გზა ევროპაშია. ევროპული გზა გვაერთიანებს!“ – ხვიჩა კვარაცხელია

17 აპრილი 2024
მხიარული მუსიკალური დუელი და თიკა ჯამბურიას და ირინა ბაირამაშვილის მიერ ნამღერი „ახ ტურფავ, ტურფავ“

მხიარული მუსიკალური დუელი და თიკა ჯამბურიას და ირინა ბაირამაშვილის მიერ ნამღერი „ახ ტურფავ, ტურფავ“

17 აპრილი 2024
დღეს ამ უნიკალურ შენობაში საგარეო საქმეთა სამინისტროა – ამიერკავკასიის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი თბილისში

დღეს ამ უნიკალურ შენობაში საგარეო საქმეთა სამინისტროა – ამიერკავკასიის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი თბილისში

აპრილი 16, 2024
ღების ხევი ორმოცდაათი საუკუნის ისტორიას ითვლის

ღების ხევი ორმოცდაათი საუკუნის ისტორიას ითვლის

აპრილი 16, 2024
აბედათის ციხესიმაგრე სამეგრელოში – ერთ-ერთი უძველესი ციხე

აბედათის ციხესიმაგრე სამეგრელოში – ერთ-ერთი უძველესი ციხე

აპრილი 16, 2024
მოამზადეთ მარწყვისა და კიტრის მარტივი და სასარგებლო წვენი

მოამზადეთ მარწყვისა და კიტრის მარტივი და სასარგებლო წვენი

აპრილი 17, 2024
რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება ხილისა და ბოსტნეულის შეძენისას

რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება ხილისა და ბოსტნეულის შეძენისას

აპრილი 16, 2024
როგორ შევინახოთ წიწაკა და ბულგარული წიწაკა

როგორ შევინახოთ წიწაკა და ბულგარული წიწაკა

აპრილი 16, 2024
იაპონური წარმოშობის ხემცენარე, რომელსაც უნიკალური სამკურნალო თვისებები აქვს და გოეთემ ლექსიც კი მიუძღვნა – გინკგო ბილობას შთამბეჭდავი საიდუმლო ჰოლანდიელმა ექიმმა ამოხსნა

იაპონური წარმოშობის ხემცენარე, რომელსაც უნიკალური სამკურნალო თვისებები აქვს და გოეთემ ლექსიც კი მიუძღვნა – გინკგო ბილობას შთამბეჭდავი საიდუმლო ჰოლანდიელმა ექიმმა ამოხსნა

აპრილი 16, 2024
სენსაციური ამბავი – ტიტანიკის ისტორიის პირველ ეკრანიზაციაში ტრაგედიას გადარჩენილი მსახიობი მონაწილეობდა

სენსაციური ამბავი – ტიტანიკის ისტორიის პირველ ეკრანიზაციაში ტრაგედიას გადარჩენილი მსახიობი მონაწილეობდა

აპრილი 15, 2024
სხეულის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება

სხეულის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება

აპრილი 15, 2024
ფერადი და ინტერაქტიული გუგლის ახალი ოფისი თელ-ავივში

ფერადი და ინტერაქტიული გუგლის ახალი ოფისი თელ-ავივში

17 აპრილი 2024
მსოფლიოს 8 საუკეთესო საცხოვრებელი ადგილი

მსოფლიოს 8 საუკეთესო საცხოვრებელი ადგილი

16 აპრილი 2024
Avenue Rapp ნამდვილი არქიტექტორული მარგალიტი პარიზში

Avenue Rapp ნამდვილი არქიტექტორული მარგალიტი პარიზში

16 აპრილი 2024

ბოლო სიახლეები